‘Familiescholen bouwen aan een solide basis voor ieder kind’

De Landelijke Gelijke Kansen Alliantie (GKA)-agenda Familieschool is opgericht zodat de kansen van ieder kind worden vergroot, vertelt Marieke Weijers. “Er wordt een veilige brede leeromgeving gecreëerd waarin de school, de ouders en de wijk nauw samenwerken.” Voorloper van dit project waren de Amsterdamse familiescholen, waar Marieke Weijers ook bij betrokken was. De aanpak was zo succesvol dat de Familieschool nu landelijk wordt opgezet en ontwikkeld in samenwerking met de Gelijke Kansen Alliantie. Marieke Weijers en Hennie Groot Haar zijn beide projectleider en penvoerder van de Landelijke Agenda namens ASKO Scholen.

Hulp bij het vinden van de weg
Een school is voor families vaak een vertrouwde en laagdrempelig plek, daarom is het logisch om vanaf deze plek te werken aan onderwijssucces, vertelt Hennie Groot Haar. “Met de Familieschool bieden we alle leerlingen de beste kansen op maximaal schoolresultaat, en het maakt daarbij niet uit welke achtergrond of thuissituatie een kind heeft.” Het gaat niet alleen om armoedebestrijding, maar ook over het leren kennen van de weg naar een sportvereniging of hulp bij het aanmelden van je kind voor de voorschool. Groot Haar legt uit dat de Familieschool-aanpak ook versnippering van allerlei projecten tegengaat. “Normaal werkt een directeur misschien vanuit twintig verschillende subsidiepotjes om de kansen voor bepaalde leerlingen te vergroten. Dat gebeurt vanuit bittere noodzaak, maar het zijn als het ware pleisters die geplakt worden. Wij vinden het belangrijk dit in samenhang gebeurt, met een stevige structuur die een goede basis biedt voor ieder kind.”

“Pas als de basis van leerlingen op orde is, komen ze tot ontwikkeling,” legt Marieke Weijers uit. De twaalf familiescholen die deelnemen aan de Landelijke GKA-agenda mogen zelf bepalen welk aanbod past bij hun leerlingen, maar elke school werkt volgens drie vaste pijlers die de aanpak van de familiescholen zo succesvol maakt. Namelijk: Rijke dag van het kind, ouders als partner en de basis van het gezin en de familie.
Marieke Weijers benadrukt dat de Rijke dag van het kind meer is dan alleen het aanbieden van culturele activiteiten of muziekles. “We besteden ook aandacht aan de sociale ontwikkeling en het geloven in je eigen kunnen. Alles gebeurt in samenhang en sluit aan op het curriculum.”

Ouders zijn gelijkwaardige partners
Belangrijk in de aanpak van de Familieschool is dat ouders een gelijkwaardige partner zijn. Dat houdt in dat ze meedoen en denken over de ontwikkeling van hun kind. Gaan leerlingen bijvoorbeeld naar het museum? Dan mogen ouders mee. Niet alleen als begeleider, maar ook vanuit het idee dat ze met hun kinderen kunnen praten over het museumbezoek. De derde pijler, oog voor de basis van het gezin, houdt in dat familiescholen samen met maatschappelijke partners in de wijk zorgen voor een stimulerende veilige omgeving en mogelijke hulp en ondersteuning op het gebied van zorg, armoede en gezondheid wordt geregeld.  

Onderzoek van het Kohnstamm Instituut – dat uitgevoerd werd tijdens het pilotproject naar het succes van de Amsterdamse familiescholen – liet zien dat het noodzakelijk is om een Familieschool-coördinator aan te stellen voor minimaal twee dagen per week. Hennie Groot Haar legt uit waarom deze werkzaamheden niet alleen bij een directeur kunnen liggen. “De Familieschool-coördinator is een bruggenbouwer, die kansen ziet, verbindingen maakt, coördineert en samenwerkt met de brugfunctionaris de medewerkers van het buurtteam, een ouder- en kindadviseur en het jeugdeducatiefonds.”

De familieschoolcoördinator verbindt en stuurt, brengt overzicht en richting en versterkt een gedeelde familieschoolmindset binnen het team. Vanuit deze rol wordt gewerkt aan een brede en samenhangende aanpak binnen de drie pijlers van de familieschool, samen met interne en externe partners.

Elkaar scherp houden
Een ander element voor succes bij de Familieschool-aanpak is een lerende houding bij iedereen in het team. De Familieschool-coördinatoren krijgen de juiste scholing en intervisie en de directeuren van de deelnemende scholen komen regelmatig samen om over hun ervaringen te praten. Ze bevragen elkaar en houden elkaar zo scherp, vertelt Groot Haar. “Zo brengen ze het beste in elkaar naar boven en dat nemen ze mee terug naar hun school.” Weijers vult aan dat het gaat om verder kijken dan wat je al weet. “Als school wil je natuurlijk vooral goed onderwijs bieden en als je de Familieschool goed neerzet, brengt dat rust en structuur. Het ontlast de leraren, zodat zij zich weer helemaal kunnen richten op lesgeven.”

Hechte verbindingen
Voor de projectleiders is het duidelijk dat goed onderwijs er niet alleen van half negen tot twee uur kan zijn. Veel leerlingen hebben meer nodig en deze aanpak laat zien dat je het als school niet alleen hoeft te doen. Juist door samenwerkingen en verbindingen aan te gaan met de gemeente vanuit die vertrouwende plek in de school wordt het mogelijk om aan kansengelijkheid te werken. Als penvoerders van de Landelijke Agenda Familieschool krijgen Weijers en Groot Haar hiervoor alle ruimte en richting vanuit het bestuur van de ASKO Scholen. Willem Kuijpers, College van Bestuur van de ASKO Scholen, noemt de Familieschool geen project, maar onderdeel van wie ze zijn. “Wij vinden het belangrijk om hechte verbindingen te creëren met ouders, gemeenten en organisaties voor opvang, welzijn, sport en cultuur, want die zorgen voor sterkere randvoorwaarden om beter te kunnen leren en ze dragen bij kansengelijkheid in het onderwijs. Ieder kind moet die brede ontwikkelingskansen krijgen. Daarom delen wij onze successen, waarderen we wat werkt en geven we ruimte om te experimenteren.”

Meer informatie?

• De Landelijke Agenda zet actief in op kennisdeling en organiseert webinars, workshops, werkbezoeken en conferenties.
• Het Lectoraat Armoede Interventies Universiteit van Amsterdam en het Kohnstamm Instituut hebben onderzoek gedaan naar de aanpak van de Amsterdamse Familiescholen en werken momenteel aan vervolgonderzoek voor de Landelijke Agenda.