Jochen Mierau over meer gezonde jaren voor iedereen: ‘wat je ook doet, je doet het beter als je gezond bent.’

Jochen Mierau is hoogleraar Economie van de Volksgezondheid en doet onderzoek naar gezondheidsverschillen. Zijn onderzoek richt zich op het ontstaan van deze verschillen en de mechanismen die daaraan bijdragen. 

Waarom is gezondheid zo belangrijk?

“Gezondheid heeft invloed op prestaties, dat is het eenvoudige verhaal. Wat je ook wilt bereiken, het gaat beter wanneer je gezond bent.” Dit geldt ook als we kijken naar de brede talentontwikkeling van kinderen. “Als een school echt iets wil bereiken, lukt dat beter wanneer kinderen gezond zijn, in plaats van dat gezondheid alleen als extra aandachtspunt op school wordt behandeld.”

Wat maakt het gesprek over gezondheid zo lastig?

Wat het gesprek over gezondheid zo lastig maakt, is dat het onderwerp vaak niet vanzelfsprekend in het curriculum is opgenomen. Zoals Jochen aangeeft: “Gesprekken over gezondheid vinden vaak pas plaats wanneer kinderen eerst de basis van vakken zoals taal, rekenen en burgerschap beheersen. Op scholen zie je dat terug: gezondheid krijgt nog niet altijd een vaste plek, terwijl het wel belangrijk is.”

Jochen pleit dan ook voor een ander perspectief: gezondheid als voorwaarde binnen de school die het mogelijk maakt dat kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen.

"Wat je ook doet, je doet het beter als je gezond bent."

Wat betekent ‘meer gezonde jaren voor iedereen’?

"Meer gezonde jaren houdt niet simpelweg in dat we de totale levensverwachting willen verhogen. Volgens het CBS kan levensverwachting worden opgesplitst in drie delen: jaren zonder chronische aandoeningen, jaren met chronische aandoeningen waarin je nog goed kunt functioneren, en jaren met chronische aandoeningen waarin functioneren beperkt is. Internationale cijfers laten zien de gemiddelde levensverwachting stijgt, maar het aantal jaren dat we in minder goede of zwakke gezondheid functioneren toeneemt."

Volgens Jochen is het echte doel niet om langer te leven, maar het verlengen van de jaren waarin mensen gezond en vitaal kunnen blijven functioneren. "De uitdaging is dus niet om nog een paar jaren in zwakke gezondheid toe te voegen, maar om de jaren waarin mensen gezond en vitaal zijn te vergroten. En dat begint al vroeg in het leven: al van jongs af aan zijn er mensen die niet volledig gezond zijn, waardoor het belangrijk is om vroeg te investeren in gezondheid. Als wij gezondheid willen bevorderen in deze samenleving, dan moeten we dat leren reguleren."

''Als je het hebt over meer gezonde jaren voor iedereen, dan is het laten stijgen van de levensverwachting niet eens meer zo interessant.''

Hoe reguleer je het bevorderen van gezondheid in de samenleving?

Jochen licht toe: “Zelfregulering van de industrie werkt niet altijd: in de jaren negentig konden wij als 14-jarige jongens alcohol kopen bij de slijter, omdat winst belangrijker werd gevonden dan moraal. Dat laat zien dat zonder duidelijke regels bedrijven geneigd zijn te handelen naar eigen financieel belang, ongeacht gezondheid. Ook vandaag de dag worden ongezonde producten nog steeds verkocht, vaak legaal, waardoor wettelijke grenzen nodig zijn om de gezondheid van mensen effectief te beschermen.”

En hoe reguleer je dat op school?

Jochen kijkt daarbij naar oplossingen bij Europese buurlanden: “Een voorbeeld is om  vaccinaties laagdrempelig op school aan te bieden, zodat de gezondheid van alle kinderen beschermd wordt.” Jochen benoemde daarbij ook een bijkomend voordeel: ontlasting van de ouders en verminderd verzuim door kinderen, doordat er geen aparte afspraak meer bij het consultatiebureau gemaakt hoeft te worden.

Tegelijkertijd is het ook goed om te kijken naar de schoolomgeving in relatie tot gezondheid. Jochen: ”Als kinderen tussen frisdrank-, snoep- en frituurautomaten opgroeien, krijgen ze een verkeerd beeld van wat een gezonde omgeving is.” Kleine aanpassingen kunnen dus een groot verschil maken voor de gezondheid van kinderen.

"We kunnen omgevingen van scholen beter maken. We hoeven bijvoorbeeld geen fastfoodketens in de buurt van scholen."

Wat betekent dit voor brede talentontwikkeling en gelijke kansen?

Jochen’s kijk op gelijke kansen focust vooral op de impact van ongelijke kansen. De impact van een ongezond leven door ongelijke kansen, zorgt ervoor dat een kind niet tot zijn of haar volledige ontwikkelpotentieel kan komen. Het streven naar kansengelijkheid kan niet los worden gezien van gezondheid. Alleen wanneer kinderen gezond zijn kunnen ze optimaal leren, zich ontwikkelen en werkelijk gelijke kansen benutten.