In de gemeente Coevorden is de afgelopen periode sterk ingezet op het betrekken van kinderen bij de activiteiten die in het kader van School en Omgeving worden aangeboden. Kim Haijes, projectleider bij coalities in Overijssel en Drenthe, heeft haar onderzoeksscriptie aan dit thema gewijd. Zij ging aan de slag met de vraag: Hoe kun je kinderparticipatie bij de naschoolse activiteiten op de Brede School SOM vergroten?
Kim vertelt: 'We weten uit literatuuronderzoek dat kinderparticipatie een essentieel aspect is voor de ontwikkeling van kinderen. Het is van belang hen actief te betrekken bij beslissingen die hen aangaan. Naast dat het hun zelfvertrouwen bevordert, draagt het ook bij aan de ontwikkeling van belangrijke vaardigheden zoals kritisch denken, samenwerken en probleemoplossend vermogen. Wanneer kinderen worden betrokken, voelen zij zich erkend en gewaardeerd. Dit motiveert hen om actief bij te dragen aan de samenleving. En dat sluit naadloos aan bij wat de scholen, organisaties en gemeente in Coevorden willen in het kader van Abby D, zoals School en Omgeving hier wordt genoemd.'
De aanleiding van het onderzoek is dat er vanuit het kwaliteitsplan een vraagstuk ligt rondom de stem en het eigenaarschap van kinderen binnen het project. Het is momenteel nog niet in kaart gebracht wat leerlingen van het (activiteiten)aanbod en de begeleiders vinden. Ook is het niet inzichtelijk waarover kinderen mogen meebeslissen. Een andere bijvangst was dat er mogelijk meer kinderen bereikt konden worden.
Het doel van de implementatie is dat leerlingen kunnen meedenken en beslissen over het activiteitenaanbod van het project School en Omgeving Coevorden. Het moet ervoor zorgen dat leerlingen mede-eigenaar worden van het project. Het gewenste effect is dat leerlingen nog enthousiaster worden over de activiteiten en dat dit zorgt voor mond-tot-mondreclame onder andere kinderen en ouders. Uit vragenlijsten blijkt dat ruim 18% van de respondenten niet deelneemt omdat zij de activiteiten niet leuk vinden. Door de implementatie krijgen kinderen de kans om eigen ideeën voor activiteiten in te brengen. Een mooie bijvangst zou zijn dat kinderen die nu nog niet deelnemen omdat zij de activiteiten niet leuk vinden, in de toekomst wél deelnemen.
Reden genoeg om aan de slag te gaan. De leerlingen van de betrokken scholen werden bevraagd en er werden gesprekken met professionals gevoerd. Leerlingen gaven aan graag meer betrokken te willen zijn en ook meer om advies gevraagd te willen worden.
Abby D kinderraad
Op basis van de uitkomsten van het onderzoek is besloten een Abby D-kinderraad te implementeren en deze met speelse werkvormen inhoud te geven. Abby D is de werktitel en mascotte voor School en Omgeving in Coevorden. Tijdens de kinderraad kunnen kinderen door het gebruik van verschillende werkvormen ideeën voor activiteiten genereren. Deze ideeën kunnen vanuit de hele school worden opgehaald. Met bijvoorbeeld de beslissingsbox leren leerlingen welke ideeën haalbaar zijn om uit te voeren in de praktijk en welke niet of nog niet. Door het Abby D-dagboek worden kinderen gestimuleerd om zichzelf te uiten en te reflecteren: wat vind ik leuk en minder leuk aan de activiteiten? Op speelse wijze kunnen leerlingen tekenen hoe zij zich voelen tijdens de activiteiten. De materialen voor de verschillende werk- en spelvormen zijn mooi vormgegeven in de herkenbare Abby D-huisstijl en beschikbaar op alle locaties.
Het doel van de aanpak is dat kinderen een stem krijgen binnen de activiteitenprogramma’s. Zo kunnen zij meedenken en beslissen welke activiteiten zij graag willen doen, maar kunnen zij ook verschillende taken en rollen krijgen tijdens activiteiten. Denk aan helpen met klaarzetten, ideeën van andere kinderen verzamelen en het ondersteunen van aanbieders. Zo worden zij echt eigenaar van de programma’s.
Uit onderzoek blijkt dat goede begeleiding bij kinderparticipatie een essentiële voorwaarde is. In overleg met één van de partners is ervoor gekozen dat de schoolcoördinator de rol van begeleider op zich neemt tijdens de kinderraadbijeenkomsten. Hiervoor heeft de begeleider een handleiding gekregen met voorbeelden en verdiepende vragen.
Hoe gaat het in de praktijk?
Afgelopen september was de eerste bijeenkomst van de kinderraad, waarbij een groep van zes leerlingen is samengekomen. Onder begeleiding van de schoolcoördinator zijn de leerlingen actief bezig geweest met de werkvormen. Eerst het Abby D-dagboek, waarbij leerlingen konden reflecteren op hun persoonlijke ervaringen en gevoelens ten aanzien van de naschoolse activiteiten die werden georganiseerd. Een voorbeeld was dat een leerling aangaf dat zij zich ‘echt thuis voelt’ bij de activiteiten van Abby D. Een andere succeservaring was dat een leerling leert samenwerken met andere kinderen en nieuwe vrienden maakt.
Vervolgens zijn de leerlingen aan de slag gegaan met de werkvorm beslissingsbox. Hierbij hebben de leerlingen gebrainstormd over activiteiten die zij heel graag zouden willen doen. Hier kwam het idee ‘paardrijden en paarden verzorgen’ uit. Doordat de begeleider van de kinderraad verdiepende vragen stelt in de beslissingsbox, leren de leerlingen nadenken over welke activiteiten haalbaar zijn om op school uit te voeren. Zo kwamen de leerlingen erachter dat het best lastig is om paarden op school te ontvangen.
Een succesverhaal dat is voortgevloeid uit deze werkvorm is dat leerlingen graag willen lasergamen op school. Nu blijkt dat één van de partners een lasergamepakket op locatie heeft. Zo hebben we samen met de partner kunnen regelen dat de buurtsportcoach lasergameactiviteiten gaat organiseren op school. Een mooi resultaat vanuit de wens van de kinderen.
De toekomst: een duurzaam vervolg
Wanneer de organisatie en de kinderraad klaar zijn voor een volgende stap, wordt het aangeraden om samen met de kinderraad een volgende stap te zetten waarbij de jeugd het initiatief neemt voor een project of activiteit en ook besluit over de uitvoering. Ook is er de wens de aanpak uit te breiden naar andere coalities. Kim: “Ik gun het elke coalitie om ook de stem van kinderen mee te nemen in het aanbod van School en Omgeving.”
Wil je meer weten over de aanpak in Coevorden, neem dan contact op met Kim Haijes.