De toekomst van leerlingen hangt af van de prestaties die zij leveren op hun twaalfde. Een verkeerd schooladvies zorgt voor een leerachterstand. In Nederland geven leraren nog steeds advies vanuit hun onderbuik. Daardoor krijgen niet alle jongeren dezelfde kansen. Het schooladvies hangt af van diverse factoren, waaronder het ouderlijk milieu, met als gevolg kansenongelijkheid binnen het onderwijs.

Geschreven door
Merel Ek
Op juni 13, 2018
Schoolovergangen

Een zeer simpel voorbeeld: er zijn twee leerlingen in groep acht, Mike en Sophie. Mike heeft hoogopgeleide ouders die beiden een universitaire opleiding hebben afgerond en topposities bekleden op het ministerie Binnenlandse Zaken. Sophie’s ouders daarentegen hebben geen bacheloropleiding afgerond; moeder werkt in de thuiszorg en vader als buschauffeur. Mike en Sophie zijn verder beiden gemotiveerd en halen dezelfde CITO-score van 537. Toch adviseert de juf Sophie om  naar het vmbo te gaan; want ”dan hoeft ze niet op haar tenen te lopen in de brugklas”. Mike verlaat het gesprek met een glimlach op zijn gezicht en een havo-advies op zak. Waarom dit verschil is dan de vraag?

Helaas is dit de realiteit voor veel nieuwsgierige en hardwerkende leerlingen in Nederland. Maar wat is de oplossing voor zo een lastig sociaal-maatschappelijk vraagstuk?

Persoonlijk heb ik twee keer de mondige nicht gespeeld op de basisschool van mijn neefje en nichtje om koste wat het kost mijn familieleden op een advies te krijgen waar zij thuis horen. Dit hielp en nu stromen zij op het niveau in dat bij hen past. Toch is dit niet dé oplossing om sociale ongelijkheid in het onderwijs tegen te gaan. Nee… er moet namelijk meer gebeuren.

Wat is er nog meer nodig?

Nederland moeten allereerst dit probleem onder ogen durven te zien. Voordat ik sociologie ging studeren en iemand me een vraag zou stellen over sociale ongelijkheid, zou ik het waarschijnlijk hebben weggelachen en gezegd dat zoiets niet zo sterk voorkomt in Nederland. Tijdens mijn studie heb ik geleerd dat etniciteit niet de enige factor is voor kansenongelijkheid, maar ook het ouderlijk milieu, woonplaats en (lichamelijke) beperkingen.

Dus ik besloot zelf de handen uit de mouw te steken. Er zijn veel scholieren die in aanmerking willen komen voor bijles, maar hun ouders dit simpelweg niet kunnen betalen. Dat gat probeer ik sinds mijn veertiende op te vullen door bijles aan huis te geven en zo persoonlijk maatwerk te bieden aan leerlingen in Amsterdam. Niks is mooier dan hopeloze ouders die zich zorgen maken over de schoolprestaties van hun kind en een jaar later enorm trots zijn op hun kind. Gelukkig zijn er steeds meer van dit soort stichtingen en maatschappelijke organisaties die zich inzetten voor jongeren in het onderwijs.

Ik keek ook verder dan alleen sociale ongelijkheid binnen het onderwijs. Als sociologe in spé ben ik mij gaan verdiepen in de marginalisatie in de Franse banlieues. Nadat ik me goed had verdiept in deze problematiek, was het tijd om op mijn creatieve manier iets te doen voor deze jongeren. Ik kwam in contact met Mourad el Otmani, de oprichter van jongerenorganisatie Young Amsterdam, met de vraag of ik een Europese uitwisseling wilde organiseren via Erasmus +. Deze vijfdaagse sportuitwisseling is bedoeld voor jongens tussen de 15 en 18 jaar die net buiten de samenleving vallen. Gedurende deze dagen zullen zij hun competenties ontplooien die bijdragen aan hun zelfontwikkeling. Hopelijk zorgen deze intensieve vijf dagen, waarbij teambuilding, tolerantie en verbinding centraal staan, voor een positieve bijdrage als zij weer terugkeren.

Kortom, ik stel voor dat men zelf het verschil zal moeten maken in zijn omgeving waar maar kan. Daarnaast moet men nadenken over wat de kleine handelingen zijn die op lange termijn het kunnen verschil maken. Want een advies voor het vmbo of de havo kan al een groot verschil maken.

_____________________________________________________________________
Yasmine Moussaid (18)
 is één van de leden van de jongerenraad van de Gelijke Kansen Alliantie. Zij studeert sociologie aan de Universiteit van Amsterdam en houdt zich mede hierdoor bezig met sociaal-maatschappelijke vraagstukken, waaronder sociale ongelijkheid en veiligheidsvraagstukken.

Meer uit het thema schoolovergangen