Schakel-slim: klimmen op de sociale ladders

Op school let je op, maak je je huiswerk en doe je mee aan de les. Op straat met je vrienden ben je stoer en bijdehand. Thuis aan de eettafel spreek je met twee woorden. Wat een verschillen. Wat leren jongeren uit steden van deze drie sociale ladders? Iliass El Hadioui, onderzoeker aan de Erasmus Universiteit van Rotterdam, vertelde erover tijdens de Jongerenconferentie op het Albeda College in Rotterdam Zuid. Tijdens deze middag gingen MBO-scholieren in debat met beleidsmakers van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

Geschreven door
Wouter
Op juni 12, 2017

Klimmen op de sociale ladder

Al van jongs af aan maken we ons sociale codes eigen. De meeste jongeren groeien op met meerdere sociale ladders. De sociale codes thuis zijn anders dan die op straat. Een groot dilemma voor veel jongeren: je kunt niet op alle ladders tegelijk klimmen. Soms daal je juist op de ene sociale ladder, door vooruitgang te boeken op de andere. Beleefd gedrag wordt op straat niet gewaardeerd. Risicovol gedrag wordt door ouders afgekeurd. Jongeren staan voor een dilemma: Hoe gedraag ik me? Zeker wanneer je vrienden van de straat ook in je klas zitten. Op school hoor je je best te doen. Aan je vrienden laat je zien dat niemand je iets kan maken.

Sociale pijn

Wanneer je daalt op een sociale ladder, ervaar je sociale pijn. Je maakt een grap, maar niemand lacht. Of je doet stoer, maar krijgt van je leerkracht op je donder. Pijnlijk. Je hersenen krijgen op zo’n moment dezelfde prikkels als wanneer je lichamelijke pijn ervaart. Deze pijn wil je voorkomen en dus is de angst om te dalen op de sociale ladder groot. Jongeren staan voor een uitdaging: klimmen op alle drie de sociale ladders tegelijk. Maar hoe?

‘Anders Slim’

‘Anders slim’ zijn is de oplossing, zegt Iliass. Snel schakelen tussen de sociale regels van de straat, thuis en school. Jongeren die hun intelligentie weten te gebruiken voor deze schakel-slimheid zijn koplopers op school én hebben zich de straatcultuur eigen gemaakt. Zij bezitten één van de meest waardevolle vaardigheden van de 21e eeuw: ze kunnen zich aanpassen aan verschillende sociale culturen. Dit gaat ze helpen succesvol te zijn. De uitdaging voor leerkrachten en ouders is om jongeren die niet makkelijk schakelen, aan te moedigen om het wel te doen. Keur gedrag niet af, maar leer jongeren wanneer ze welke sociale codes moeten volgen. Weg met de angst om te dalen op een sociale ladder. Al schakelend kunnen klimmen is een kracht.


Iliass El Hadioui is een van de sprekers van de Gelijke Kansen Alliantie. Wil je hem een keer uitnodigen om te spreken of om te sparren? Kijk hier voor meer informatie.