‘Over grenzen heen samenwerken en regie pakken’

Veertig onderwijskenners uit heel Nederland schoven op dinsdag 27 maart aan bij ministers van onderwijs Arie Slob en Ingrid van Engelshoven. In het Rijswijks Lyceum praatten zij over de voortgang van de Gelijke Kansen Alliantie. Wetenschapper Iliass El Hadioui: “Onderwijs bepaalt voor 40% de ontwikkeling van een kind, factoren daarbuiten beïnvloeden de overige 60%. Laten we zorgen dat we voor die 40%, 100% effectief worden.”

Geschreven door
Merel Ek
Op april 10, 2018
Overig

Vertegenwoordigers van vo-scholen en mbo-instellingen, gemeenten, provincie, ministers, inspecteurs en maatschappelijke partners bespraken na drie prikkelende pitches onder meer de rollen van alle betrokken partijen, het belang van ‘ontschotten’, de voorbeeldfunctie van de docent en hoe je het beste kunt samenwerken met de vele bestaande en nieuwe maatschappelijke initiatieven die er zijn. “Eén oplossing is niet overal toepasbaar”, reageert Ingrid van Engelshoven desgevraagd. “Bovendien wil je dat regio’s autonomie behouden. Deel met elkaar wat werkt en niet werkt, zodat niet ieder opnieuw het wiel moet uitvinden.”

Als één man vooruit

Welke initiatieven gebruik je wel en welke niet? Formuleer eerst een visie, luidt het advies aan een tafel. “Het belang van het kind moet voorop staan in je keuzes”, zegt voorzitter van het College van Bestuur Rijk van Nijmegen Yolande Ulenaers. “Er komt veel op scholen af. Het risico is dat ze blijven hangen in een gefragmenteerde aanpak. Bepaal dus eerst je visie en laat partners aanhaken die daarbij passen. Dan kun je als één man vooruit.” Maak daarnaast gebruik van kennis uit de wetenschap: als je de effecten meet van wat werkt, kun je daarvan leren, oppert een andere aanwezige. Zorg bovendien dat goede initiatieven een vaste plek binnen de financiering krijgen. Fatima Akachar, oprichtster Rolmodellen Bureau: “Ik zie vaak dat projecten een paar jaar subsidie krijgen en daarna, ondanks bewezen effect, verdwijnen. Dat is zonde.” Dat ziet ook minister Ingrid van Engelshoven: “Je moet langjarig werken.”

Over grenzen heen

Een punt dat regelmatig terugkomt tijdens de tafeldiscussies is die van de indelingen van afdelingen, portefeuilles, ministeries en netwerken. Het creëren van gelijke kansen voor kinderen gaat verder dan het onderwijs. Samenwerking op het gebied van sociale zaken en arbeidsmarkt is gewenst. Maar hoe werk je goed samen over grenzen heen? Dit leeft landelijk en lokaal. Gemeenten zien dat er spanning zit op de vraag wie geld ontvangt, waardoor ze de rol van scheidsrechter krijgen toebedeeld. Verbind de werelden, is het advies. Programmamanager VSV Nienke Kraehe: “Binnen een regio zijn overleggen en netwerken op verschillende aandachtsgebieden anders ingedeeld. Er is behoefte aan een congruente indeling, betere afspraken en een regiovisie. Op die manier kunnen we ook betere afspraken met maatschappelijke partners maken.” Arie Slob herkent dit en raadt aan om breder te kijken dan onderwijs. “Ik zie hierin een schakelrol voor gemeenten.”

Eigenaarschap en regie

Een aspect dat samenwerking bemoeilijkt is dat veel organisaties naar binnen gericht zijn. Hoe kom je dan tot een vruchtbare samenwerking? De gemeente Tilburg belegt bijvoorbeeld de portefeuilles jeugd en onderwijs bij één wethouder en trekt veel op met andere partijen. “Het eigenaarschap wisselt per onderwerp”, licht wethouder Marcelle Hendrickx toe. Het is belangrijk om te bepalen wie de regie heeft zodat er niemand tussen wal en schip valt. En om samen te bepalen wat de norm is: wanneer werken we goed aan gelijke kansen?

Self efficacy

In de samenwerking moeten scholen, instanties en overheid dus bepalen wie de regie waarover heeft. Voor de kinderen zelf is het belangrijk dat zij leren om de regie over hun eigen leven te pakken: self efficacy. Het is een onontbeerlijke eigenschap om je weg te vinden in de maatschappij en ook onderwerp van gesprek tijdens de bijeenkomst. Hoe help je kinderen deze vaardigheid te ontwikkelen? En wat is de rol van de docent hierin? De deelnemers zijn het eens dat de docent als rolmodel het goede voorbeeld dient te geven. Daar heeft hij ruimte en tijd voor nodig. Ook moet hier tijdens de lerarenopleiding aandacht voor zijn. Net als voor het culturele aspect dat terugkomt in het klaslokaal. Gilberto Morishaw, lid van de Jongerenraad: “Deze jongeren moeten twee keer zo hard werken om er te komen. Laten we de condities verbeteren.”

Onbenut kapitaal

Er is ruimte voor verbetering, maar er is ook al veel te halen binnen het bestaande systeem. Zo is er onbenut kapitaal in de lerarenkamer, oppert een deelnemer. Laat docenten van elkaar leren. “En onderschat leerlingen zelf ook niet”, oppert Laurens van Vliet, projectleider NL2025. “Op diverse plekken worden oudere leerlingen als buddy of coach ingezet voor jongeren. Deze jongeren komen dichtbij en spreken uit eigen ervaring. Dat werkt. Het is tijd om leerlingen zelf in hun kracht te zetten.” Daarbij benadrukt woordkunstenaar Elten Kiene het belang van ‘elkaar leren kennen’. “Laat leerlingen hun verhaal vertellen. Want je kunt niet van een ander verwachten dat hij je begrijpt, als je je verhaal niet vertelt.”

Meer uit het thema overig